Ngày 24/6/2025, Times Higher Education (THE) công bố kết quả Bảng đánh giá tác động bền vững (Sustainability Impact Ratings) năm 2026. Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) xếp vị trí nhóm 601-800 thế giới sau khi tham gia đánh giá 12 mục tiêu phát triển bền vững (SDG). Con số này đặt ra một câu hỏi thực tế cho các đơn vị quản lý: liệu việc chuyển đổi lễ phục tốt nghiệp sang đồng phục bền vững chỉ là hình thức, hay thực sự tạo ra khác biệt trong điểm số SDG 12?
Để trả lời, cần nhìn thẳng vào cơ chế đo lường: THE ghi nhận bằng chứng cụ thể (evidence) về chuỗi cung ứng, vật liệu tái chế và lượng rác thải giảm, chứ không dựa trên tuyên bố ý định. Một bộ lễ phục sản xuất từ vật liệu tái chế, kết hợp với dữ liệu giảm nhựa dùng một lần tại sự kiện, có thể trở thành minh chứng rõ ràng cho nỗ lực xanh hóa trường học. Cách tiếp cận này giúp củng cố vị trí trong nhóm 201-300 tại SDG 12 và SDG 9 — hai chỉ số mà ĐHQGHN vừa lần đầu tham gia và đã ghi nhận kết quả tích cực.
Bức tranh tổng thể: THE Impact Rankings và ĐHQGHN 2026
Năm 2025, THE thực hiện thay đổi cấu trúc quan trọng khi chuyển từ The Impact Rankings sang Sustainability Impact Ratings và Impact Network. Sự điều chỉnh này nâng cao tiêu chuẩn, tập trung sâu hơn vào chất lượng dữ liệu và khả năng minh chứng của các trường đại học. Đây là nền tảng cần nắm rõ trước khi đánh giá hiệu quả của bất kỳ hành động cụ thể nào.
Trong kỳ xếp hạng 2026, ĐHQGHN tham gia đánh giá 12 SDG, mức độ mở rộng đáng kể so với các kỳ trước. Kết quả cho thấy 8/9 SDG đã được đánh giá trước đó đều cải thiện vị trí. Điều này phản ánh sự tiến bộ nhất quán trong chiến lược phát triển bền vững của hệ thống.
Từ dữ liệu đến hành động
Hai điểm sáng nổi bật tạo nên bối cảnh tích cực cho các sáng kiến mới là SDG 5 (Bình đẳng giới) đạt top 201-300 và SDG 8 (Việc làm và tăng trưởng kinh tế) vươn lên nhóm 101-200. Những thành tích này chứng minh ĐHQGHN đã có nền tảng quản trị và văn hóa làm việc vững chắc. Khi xem xét việc áp dụng đồng phục bền vững, đây không phải bước nhảy vọt từ con số không mà là bước tiếp nối tự nhiên của một lộ trình đã được kiểm chứng.
Tổng quan các nhóm điểm
Để có cái nhìn toàn diện trước khi đi sâu vào các điểm yếu cụ thể, bảng dưới đây liệt kê vị trí của 12 SDG mà ĐHQGHN tham gia đánh giá trong kỳ 2026. Sự phân bố này cho thấy trường có thế mạnh rõ rệt ở các mảng môi trường và kinh tế, trong khi các chỉ số liên quan trực tiếp đến giáo dục và xã hội còn nhiều dư địa để cải thiện.
| SDG | Lĩnh vực chính | Nhóm xếp hạng (2026) |
|---|---|---|
| 1 | Không còn nạn đói | 401-600 |
| 3 | Cuộc sống khỏe mạnh | 601-800 |
| 4 | Giáo dục chất lượng | 401-600 |
| 5 | Bình đẳng giới | 201-300 |
| 8 | Việc làm bền vững | 101-200 |
| 9 | Công nghiệp & đổi mới | 201-300 |
| 10 | Giảm bất bình đẳng | 401-600 |
| 11 | Cộng đồng bền vững | 301-400 |
| 12 | Tiêu dùng có trách nhiệm | 201-300 |
| 14 | Tài nguyên nước | 101-200 |
| 15 | Tài nguyên đất | 201-300 |
| 16 | Hòa bình & thể chế | 201-300 |
| 17 | Hợp tác đa phương | 601-800 |
Cơ chế ghi điểm: Bằng chứng ESG trong giáo dục
Trong hệ thống đánh giá của THE, ý định tốt chưa đủ; mọi thứ phải dựa trên minh chứng cụ thể. Một trường đại học không thể chỉ tuyên bố cam kết phát triển bền vững mà phải cung cấp dữ liệu kiểm chứng được cho từng chỉ số SDG. Đây là nguyên tắc cốt lõi giúp phân biệt giữa các tuyên bố hình thức và những thay đổi thực chất trong hoạt động giảng dạy và quản lý.
Mô-đun tốt nghiệp xanh là một bằng chứng vật chất và quy trình cụ thể cho SDG 12 (Sản xuất và tiêu dùng có trách nhiệm) và SDG 11 (Cộng đồng bền vững). Thay vì sử dụng vật liệu truyền thống, việc chuyển đổi sang đồng phục bền vững từ nguồn gốc tái chế tạo ra một chuỗi số liệu rõ ràng. Chuỗi số liệu này đáp ứng đúng yêu cầu về tính đo lường được của bộ chỉ số ESG.
Định lượng và định tính: Hai chiều của minh chứng
Khi nộp hồ sơ, nhà trường cần tách biệt rõ giữa hai loại chỉ số để tạo sức nặng cho báo cáo. Chỉ số định lượng bao gồm các con số cụ thể: tổng khối lượng vải tái chế đã sử dụng, tỷ lệ giảm nhựa dùng một lần trong quy trình sản xuất và phân phối. Trong khi đó, chỉ số định tính tập trung vào sự thay đổi nhận thức của sinh viên và cộng đồng trường về văn hóa tiêu dùng có trách nhiệm.
Một điểm mấu chốt thường bị bỏ qua là các số liệu này phải được tổng hợp và báo cáo chính thức trong hồ sơ nộp cho THE. Nếu các sáng kiến xanh hóa trường học chỉ dừng lại ở hoạt động truyền thông mà không được tích hợp vào báo cáo dữ liệu chuẩn, chúng sẽ không được tính điểm. Sự nhất quán giữa hành động thực tế và báo cáo minh bạch chính là chìa khóa để chuyển đổi các nỗ lực nội bộ thành thứ hạng quốc tế.
SDG 12 và 9: Cơ hội bứt phá từ lễ phục bền vững
Trong lần đầu tiên tham gia đánh giá, cả SDG 12 và SDG 9 đều đã giúp ĐHQGHN đạt vị trí top 201-300 thế giới. Đây là những điểm sáng quan trọng, cho thấy nhà trường đã có nền tảng tốt để bứt phá. Tuy nhiên, để chuyển từ nhóm 201-300 lên nhóm 101-200 trong các kỳ đánh giá ESG giáo dục tiếp theo, cần những bằng chứng cụ thể và đo lường được hơn.
Lễ phục tốt nghiệp: Chỉ báo trực tiếp cho SDG 12
Một bộ lễ phục lại ảnh hưởng lớn đến chỉ số SDG 12 vì THE chấm điểm dựa trên dữ liệu về chuỗi cung ứng có trách nhiệm. Một bộ đồng phục bền vững sử dụng vật liệu tái chế giúp giảm đáng kể lượng rác thải sự kiện. Việc chuyển đổi sang vật liệu tái chế này tạo ra một bằng chứng định lượng rõ ràng về việc giảm phát thải trong vòng đời sản phẩm. Đây là loại dữ liệu có giá trị cao khi nộp hồ sơ cho THE, vì nó không chỉ là cam kết mà là hành động có số liệu cụ thể.
Để tăng sức nặng cho bộ bằng chứng ESG giáo dục, chúng ta nên liên kết dữ liệu lễ phục với các chỉ tiêu khác. Ví dụ, việc sử dụng vải thân thiện với môi trường có thể gắn với chiến lược xanh hóa trường học về cơ sở vật chất và quản lý năng lượng. Sự nhất quán giữa các mục SDG 9, 11 và 12 giúp thể hiện một hệ sinh thái bền vững toàn diện, thay vì những nỗ lực rời rạc. Khi các chỉ báo này hỗ trợ lẫn nhau, khả năng đẩy vị trí lên nhóm 101-200 sẽ trở thành mục tiêu thực tế.
Điểm nghẽn tại SDG 4 và 10: Nỗ lực cần thiết
Trong khi SDG 12 đang ở nhóm 201-300, hai chỉ số liên quan mật thiết đến nội hàm giáo dục lại rơi vào nhóm 401-600: SDG 4 (Giáo dục chất lượng) và SDG 10 (Giảm bất bình đẳng). Một bộ lễ phục xanh không thể đơn thuần cứu điểm số SDG 4 nếu thiếu đi các chương trình đào tạo thực chất về phát triển bền vững.
Tuy nhiên, góc độ SDG 10 lại là cơ hội thực tế hơn. Việc chuyển sang đồng phục bền vững cho tốt nghiệp giúp chuẩn hóa hình ảnh cho sinh viên mọi ngành, giảm áp lực tài chính từ thói quen thuê mượn trang phục trước đó. Gợi ý hành động: tích hợp bài học về văn hóa tiêu dùng bền vững vào giảng dạy. Cách làm này vừa nâng cao chất lượng giáo dục (SDG 4), vừa tạo bằng chứng chéo trực tiếp cho tiêu dùng có trách nhiệm (SDG 12).
Bảng xếp hạng THE Sustainability Impact Ratings không phải là đích đến cuối cùng, mà là tấm gương phản chiếu sức khỏe của toàn bộ hệ sinh thái quản trị tại trường. Việc chuyển đổi sang đồng phục bền vững cho lễ tốt nghiệp chỉ là một hạt nhân nhỏ, nhưng đủ để kích hoạt sự thay đổi sâu rộng trong thói quen quản lý tài nguyên và chuỗi cung ứng. Từ câu chuyện của ĐHQGHN, một câu hỏi lớn hơn đặt ra: Liệu các cơ sở giáo dục khác tại Việt Nam sẽ chọn điểm khởi đầu nào để xây dựng bằng chứng ESG đủ thuyết phục cho kỳ đánh giá tiếp theo?
